Bartolomeu Dias


Bartolomeu Dias

Bartolomeu Dias urodził się w 1450 r. w portugalskim Algavre. Niewiele wiadomo o jego młodości. Zanim rozpoczął podróżnicze życie był nadzorcą magazynów króla Jana II. 10 października 1486 r. został wyznaczony na dowódcę ekspedycji mającej na celu opłynąć południowy wierzchołek Afryki w nadziei na znalezienie nowego, bezpieczniejszego i bardziej opłacalnego szlaku handlowego z Indiami oraz na odszukanie mitycznego królestwa zarządzanego przez legendarnego księdza Jana. Na wyprawę wyruszył w sierpniu kolejnego roku. Do tamtej pory portugalscy żeglarze pod protektoratem Henryka Żeglarza odkrywali tereny Oceanu Atlantyckiego, południowej Europy oraz zachodnich części Afryki aż do Wysp Zielonego Przylądka i dzisiejszego Sierra Leone. W trakcie tych wypraw zdobyli więc wystarczającą wiedzę na temat żeglugi i wiatrów, aby umożliwić przyszłym ekspedycjom podróże na dalsze dystanse. Na początku lat 80 XV w. Diego Cao odkrył ujście rzeki Kongo i pożeglował na południe Ekwadoru w kierunku dzisiejszej Angoli i Namibii.

Wyprawa na południe Afryki

Wyprawa dalej na południe była sprowokowana przez ojca Diasa i sam Bartolomeu został niejako zmuszony do przygotowania wyprawy pod ultimatum zabicia jego załogi. Wyprawa składała się z trzech statków i była gotowa w 1486 roku. Statek Diasa, Sao Cristóvao był sterowany przez Pero de Alenquera. Druga karawela o nazwie Sao Pantaleao była dowodzona przez Joao Infante i sterowana przez Álvaro Martinsa. W wyprawie brał też udział brat Diasa, Pero, który dowodził wspomagającym ekspedycję statkiem, sternikiem był za to Joao de Santiago. Ekspedycja płynęła na południe wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. Po drodze podróżnikom udało się uzupełnić zapasy w portugalskiej fortecy na Złotym Wybrzeżu. Popłynąwszy dalej na południe z okolicy dzisiejszej Angoli, 8 grudnia 1487 roku Dias dopłynął do zatoki Walvis (współczesna Namibia). Następnie popłynął dalej na południe, gdzie odkrył Port Nolloth po czym ekspedycja doświadczyła przerażającego sztormu. Po dwóch tygodniach znaleźli się na otwartym oceanie skąd Diaz chciał znaleźć wybrzeże, co się nie udało, odkrył za to zachodnie wiatry i oceaniczne wiry. Miał świadomość dzięki weneckim mapom z 1460 roku i wiedzy zdobytej przez podróżników z innych wypraw wiedział że po drugiej stronie Afryki znajduje się Ocean Indyjski dlatego też nadal kierował się na południowy-wschód.

Przyladek Dobrej Nadziei

Przylądek Dobrej Nadziei, Źródło: Wikipedia

Okrążywszy południowe wybrzeże Afryki zmienił kurs na wschód i korzystając z silnych antarktycznych wiatrów dalej na północny-wschód. Po miesiącu przebywania na otwartym morzu natrafił na miejsce, które nazwał Zatoką Świętego Błażeja (później Mossel Bay). Najdalszy punkt wyprawy ekspedycja Portugalczyka osiągnęła 12 marca 1488 r., kiedy to dotarli do Kwaaihoek obok ujścia rzeki Boesmans. Bartolomeu chciał kontynuować podróż w kierunku Indii, ale bunt jego załogi wynikający z kończących się zapasów żywności zmusił go do obrania kursu powrotnego. Za powrotem do Portugalii jednogłośnie zagłosowali także wszyscy oficerowie. I tak naprawdę to dopiero w drodze powrotnej Dias odkrył Przylądek Dobrej Nadziei, był to maj 1488 r. Pierwotnie Dias nazwał to miejsce Przylądkiem Burz, ale król Jan II podjął decyzję o zmianie nazwy, gdyż ta dobrze wróżyła przyszłym działaniom handlowym ze Wschodem. Do Lizbony Dias wrócił w grudniu tego samego roku po niemal 16-miesięcznej nieobecności w rodzinnych stronach.

Przygotowania do wyprawy Vasco da Gamy do Indii

Po tym sukcesie Portugalczycy na 10 lat odpuścili dalszą eksplorację Oceanu Indyjskiego, otrzymali za to cenne informacje od służącego koronie portugalskiej dyplomaty i podróżnika, Pero da Covilha, który został wysłany do Indii skąd przywiózł użyteczne dla nawigatorów informacje. Bazując na swoich podróżniczych doświadczeniach, Dias pomógł w budowie dwóch statków-Sao Gabriela i Sao Rafaela, które zostały wykorzystane przez Vasco da Gamę w 1498 r., który kontynuował misję Bartolomeu. Co więcej-Dias przygotowywał wyprawę i sam w niej uczestniczył ale tylko w jej pierwszym etapie, dopóki ekspedycja nie dotarła do Wysp Zielonego Przylądka. Odkrycie alternatywnej drogi do Indii było bardzo znaczące, ponieważ po raz pierwszy w historii Europejczycy mogli handlować z Indiami i Dalekim Wschodem omijając ląd, nie korzystając z usług niesamowicie drogich pośredników i przewodników.

Druga wyprawa Bartolomeu Dias’a

Dwa lata później był jednym z kapitanów drugiej wyprawy, która miała doprowadzić Portugalczyków do Indii. Ekspedycja była dowodzona przez Pedro Alvaresa Cabrala. Flota w 1500 r. dotarła do Brazylii po czym kontynuowała drogę na wschód do Indii. Niestety była to ostatnia wyprawa Portugalskiego odkrywcy, 29 maja 1500 r. zginął on w okolicach Przylądka Dobrej Nadziei podczas sztormu. Nie jest to jednak do końca potwierdzone, ponieważ na wraku statku odnalezionym w 2008 r. znaleziono monety pochodzące z późniejszych okresów. Dias był żonaty i miał dwójkę dzieci. Jego akta i relacja z wyprawy były przechowywane na zamku Sao Jorge w Lizbonie. Niestety zamek spłonął podczas trzęsienia ziemi w 1755 roku, a wraz z nim relacje Diasa. Później historycy z dużym prawdopodobieństwem odtworzyli trasę podróży Diasa z 1488 roku.

Wyprawa Bartolomeu Dias'a

Wyprawa Bartolomeu Dias'a do Indii

Źródło: Wikipedia

Kalendarium

  • 1450 urodził się Bartolomeu Dias
  • 1470 Na początku lat 70. XVII wieku rozszerzono handel między Portugalią, Gwineą i innymi częściami zachodniej Afryki. Portugalia może czerpać zyski z handlu przyprawami
  • 1474 Dias został wysłany na misję przez ojca by znaleźć cały szlak wodny wokół południowej Afryki
  • 1476 Dias został zmuszony do kontynuowania swojej misji - ojciec stawia mu ultimatum: jeśli mu się sprzeciwi cała załoga zginie
  • 1486 Dias zbudował flotę trzech statków pod rządami swojego brata Diogo. Flota odeszła w morze w 1486 roku
  • 8 grudnia 1487 Diaz minął znacznik Cao, w pobliżu Walvis Bay (Zatoka Wielorybia)
  • 6 stycznia 1488 Wyprawa Diaza została zatrzymana z powodu złych warynków atmosferycznych
  • 3 lutego 1488 Diaz i jego załoga dostrzegli przebłyski lądu. Nieświadomie Diaz okrążył południowy kraniec Afryki
  • 12 marca 1488 Umieszczono znacznik w Kwaaihoek w Prowincji Przylądkowej, aby wskazać najbardziej wysunięty na wschód punkt portugalskiej eksploracji
  • 1488 W powrotnej drodze odkrywa Przylądek Burz - później zmieniono nazwę na Przylądek Dobrej Nadziei
  • 1490 Diaz osiadł w Gwinei, w Afryce Zachodniej. Rozkazano mu by został konsultantem w zakresie budowy statków dla ekspedycji Vasco de Gamy
  • 1498 Diaz popłynął z Vasco Da Gama - opuszcza wyprawę po dotarciu na Wyspy Zielonego Przylądka
  • 1500 Bartolomeu Dias został mianowany kapitanem okrętu w armii Cabrala. Celem były Indie
  • Maj 1500 Bartolomeu Dias zmarł podczas burzy przy Przylądku Dobrej Nadziei
  • 1755 Zapiski z życia Diasa zostały utracone. Zamek Sao Jorge spłonął podczas trzęsienia ziemi w Lizbonie, a zawierał wszystkie zapiski z podróży Diaza